Πώς το babywearing διευκολύνει τον θηλασμό...
Οι ορμόνες στον θηλασμό – πώς λειτουργεί;
Η παραγωγή γάλακτος είναι μια διαδικασία που ρυθμίζεται από ορμόνες. Πριν ξεκινήσει η περιπέτειά μας με τον θηλασμό, ο οργανισμός μας περνά από διάφορα στάδια του αναπαραγωγικού κύκλου:
- εμβρυογένεση, δηλαδή η ανάπτυξη του μαστικού αδένα στην εμβρυϊκή και νεογνική περίοδο
- μαστογένεση, δηλαδή η ανάπτυξη του μαστικού αδένα στην εφηβεία
- γαλακτογένεση – η πλήρης ανάπτυξη του μαστικού αδένα και η έναρξη της έκκρισης γάλακτος κατά την εγκυμοσύνη και μετά τη γέννα
- ΓΑΛΟΥΧΙΑ – η περίοδος κατά την οποία οι μαστικοί αδένες παράγουν γάλα.
Όταν τελειώσει ο θηλασμός, ακολουθεί η υποστροφή, δηλαδή ο μαστικός αδένας σταματά να εκκρίνει γάλα.
Κατά την εγκυμοσύνη ξεκινά το πρώτο στάδιο της γαλακτογένεσης, που διαρκεί έως 72 ώρες μετά τη γέννα. Σε αυτό το διάστημα δεν έχουμε πραγματική επίδραση στη γαλουχία. Δεν έχει σημασία αν βάζουμε το μωρό στο στήθος ή όχι. Η παραγωγή και η ροή του πρωτογάλακτος ρυθμίζονται τότε ορμονικά, κυρίως από ένα σταθερά υψηλό επίπεδο προγεστερόνης στο αίμα της μητέρας. Περίπου 30-40 ώρες μετά τη γέννα, η προγεστερόνη πέφτει απότομα ενώ η συγκέντρωση της προλακτίνης είναι υψηλή, και ξεκινά η γαλακτογένεση ΙΙ. Οι γυναίκες γνωρίζουν αυτή τη στιγμή ως «κατέβασμα» του γάλακτος. Η διόγκωση συνήθως υποχωρεί γύρω στην 5η μέρα μετά τη γέννα, όμως ορισμένες διεργασίες της γαλακτογένεσης ΙΙ μπορεί να διαρκέσουν έως τη 10η-14η μέρα. Η ποσότητα του γάλακτος ρυθμίζεται από το αντανακλαστικό της προλακτίνης – η συγκέντρωσή της είναι ανάλογη με την ένταση του ερεθισμού της θηλής.
Ανάμεσα στη 10η και στη 14η μέρα μετά τη γέννα ξεκινά το τρίτο στάδιο της γαλακτογένεσης – η ΓΑΛΟΥΧΙΑ. Σε αυτό το στάδιο η ποσότητα του γάλακτος σταθεροποιείται και το μητρικό γάλα αποκτά την ώριμη σύστασή του. Η συγκέντρωση της προλακτίνης δεν επηρεάζει πια την παραγωγή γάλακτος. Από εδώ και πέρα, η γαλουχία, που ρυθμίζεται από το αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης, θα εξαρτάται από τη σωστή προσκόλληση του μωρού στο στήθος και, επομένως, από το άδειασμά του.
Και τι είναι το αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης;
Το αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης είναι ένας μηχανισμός που ενεργοποιείται όταν το μωρό θηλάζει, όταν είμαστε κοντά του ή ακόμη και όταν το σκεφτόμαστε. Ο υποθάλαμος εκκρίνει ωκυτοκίνη, η οποία μεταφέρεται στον οπίσθιο λοβό της υπόφυσης και μέσω των αιμοφόρων αγγείων φτάνει στον μαστικό αδένα. Εκεί προκαλεί τη σύσπαση των κυττάρων γύρω από τις κυψελίδες και τους γαλακτοφόρους πόρους, και το γάλα ρέει. Εκείνη τη στιγμή οι γυναίκες νιώθουν ένα μυρμήγκιασμα στο στήθος. Συχνά το γάλα τρέχει και αυθόρμητα. Η ωκυτοκίνη έχει ευεργετική επίδραση και στη μητέρα: την ηρεμεί, τη χαλαρώνει και ρίχνει την πίεσή της. Κάθε ψυχική και σωματική δυσφορία της μητέρας μπορεί να αποδυναμώσει ή ακόμη και να αναστείλει το αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης.
Και τι σχέση έχει το babywearing με όλα αυτά;
Επηρεάζει σημαντικά τη γαλουχία, γιατί μπορεί πραγματικά να μας βοηθήσει να αυξήσουμε τα επίπεδα ωκυτοκίνης στον οργανισμό μας.
Η ωκυτοκίνη βοηθά στη δημιουργία του δεσμού μητέρας και παιδιού. Ένας από τους πρώτους παράγοντες αυτού του δεσμού είναι το άγγιγμα και η επαφή δέρμα με δέρμα, δηλαδή η εγγύτητα. Αυτό προκαλεί την απελευθέρωση ωκυτοκίνης στον εγκέφαλο, η οποία μειώνει την έκκριση κορτιζόλης, αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης, των ορμονών του στρες.
Το babywearing χαρίζει στη μητέρα και στο παιδί εγγύτητα και άγγιγμα, κάτι που δυναμώνει τον δεσμό τους. Νιώθουμε πιο ήρεμες όταν έχουμε το μωρό κοντά μας και ακούμε την ανάσα του. Ασυνείδητα, ο εγκέφαλός μας επηρεάζεται και από τη μυρωδιά και τη ζεστασιά του μωρού. Οι γονεϊκές μας δεξιότητες ενισχύονται, επειδή είμαστε σε στενή επαφή με το μωρό και μπορούμε να ανταποκρινόμαστε πιο γρήγορα στις ανάγκες του. Ένα πολύ απαιτητικό μωρό μπορεί να μας προκαλέσει σωματική δυσφορία, που σχετίζεται με τη φροντίδα του, και ταυτόχρονα ψυχική, που σχετίζεται με την κούραση. Σε αυτή την περίπτωση το babywearing μάς διευκολύνει, οπότε μπορούμε να περιμένουμε καλύτερη σωματική και ψυχική ευεξία – και λιγότερες ορμόνες του στρες.
Το μωρό μας νιώθει ασφαλές στο wrap ή στον μάρσιπο, γιατί του δημιουργούμε συνθήκες παρόμοιες με εκείνες που γνώριζε στη μήτρα. Του είναι πιο εύκολο να περάσει την έντονη περίοδο ωρίμανσης των πρώτων τριών μηνών της ζωής του, που ονομάζεται τέταρτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης. Μειώνουμε επίσης τον κίνδυνο υπερδιέγερσης.
Όλες αυτές οι πλευρές του babywearing χαλαρώνουν τόσο τη μητέρα όσο και το παιδί και ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειάς τους. Αυτό επιδρά θετικά στο αντανακλαστικό της ωκυτοκίνης και στηρίζει τον θηλασμό.
Συγγραφέας: Katarzyna Czajka – μαία, πιστοποιημένη σύμβουλος γαλουχίας και πιστοποιημένη σύμβουλος babywearing
FB: Katarzyna Czajka Położna, CDL, Doradca Chustonoszenia