Ένας καλός τοκετός με ιστορία
Η χρονιά 1994
Όταν το 1994 μια ομάδα δημοσιογράφων και κοινωνικών ακτιβιστριών ξεκίνησε τη δράση «Rodzić po ludzku» («Να γεννάς ανθρώπινα»), προκάλεσε, εκτός από έκπληξη (τι όνομα!), δειλές ελπίδες σε κάποιες γυναίκες, αλλά συνάντησε και έναν τοίχο από παγιωμένες, δοκιμασμένες, όχι ιδιαίτερα φιλικές, αλλά λειτουργικές και κυρίως καθιερωμένες διαδικασίες. Το status quo υπερασπίζεται με πάθος σε κάθε τομέα, και η μαιευτική δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Τα ερωτηματολόγια που έφτασαν στις γυναίκες έβγαλαν με πάταγο το τζίνι του τραύματος του τοκετού από το μπουκάλι, το έκαναν κομμάτια, και γρήγορα έγινε φανερό ότι, παρόλο που το τραύμα έχει χίλια πρόσωπα, όλα αφηγούνται την ίδια σκληρή ιστορία. Ακόμη πιο φανερό ήταν ότι το σπασμένο μπουκάλι δεν κολλούσε πια και ότι το πρόβλημα έπρεπε να αντιμετωπιστεί. Οι φωνές χιλιάδων γυναικών που απάντησαν στα ερωτηματολόγια έδειξαν την πραγματικότητα του τοκετού το 1994: πόνο, ταπείνωση, μοναξιά, έλλειψη ιδιωτικότητας, έλλειψη ενημέρωσης.
Μια μαμά παγιδευμένη
Μετά από 25 χρόνια δουλειάς του κοινωνικού κινήματος και του Ιδρύματος Rodzić po Ludzku, η ακόλουθη περιγραφή της αρχικής κατάστασης μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική:
Αμέσως μετά τη γέννα, οι μητέρες δεν μπορούσαν ούτε να δουν ούτε να αγκαλιάσουν το παιδί τους. Το νεογέννητο έμπαινε σε ξεχωριστό δωμάτιο και η μητέρα το έβλεπε μόνο όταν της το έφερναν, σφιχτά τυλιγμένο σε υπνόσακο, για να το ταΐσει. Λόγω της απαγόρευσης επισκεπτηρίου, η γυναίκα ήταν αποκομμένη από τον κόσμο και τους αγαπημένους της.
/από την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Rodzić po Ludzku/
Καλός τοκετός; Κάτι έχω ακούσει...
Η κατάσταση στην Πολωνία το 2019 μπορεί να μην είναι τέλεια, αλλά ευτυχώς δεν μοιάζει με εκείνη πριν από 25 χρόνια. Η έννοια του καλού τοκετού, τα θεμέλια της οποίας έθεσε το ίδρυμα, περιγράφεται με ακρίβεια με τη μορφή προτύπων (!) και την «αισθάνονται» εξίσου καλά οι οικογένειες που περιμένουν παιδί, ενώ τη συζητούν μαίες και ντούλες.
Το έργο του ιδρύματος είναι τεράστιο. Η δράση του προκάλεσε αλλαγές στα νοσοκομεία και συνέβαλε άμεσα στη δημιουργία σχολών προετοιμασίας τοκετού, στην εισαγωγή του τοκετού με την παρουσία του συντρόφου, στη δυνατότητα της μητέρας να έχει συνεχή επαφή με το παιδί της και στην άρση της απαγόρευσης επισκεπτηρίου. Το ίδρυμα στηρίζει την επιμόρφωση του ιατρικού προσωπικού – μεταξύ άλλων με εκπαιδεύσεις και συνέδρια, όπως το σημερινό (16/10) στο Rzeszów ή το επόμενο τον Νοέμβριο (13/11) στο Βρότσλαβ. Προωθεί τον θηλασμό, παρακολουθεί την τήρηση των δικαιωμάτων των ασθενών στα μαιευτήρια, εκδίδει δημοσιεύσεις και διατηρεί μια ενεργή βάση δεδομένων με νοσοκομεία, μαίες και σχολές προετοιμασίας τοκετού: gdzierodzic.info («πού να γεννήσω»). Η ιστοσελίδα του ιδρύματος είναι ένας θησαυρός γνώσεων για την περιγεννητική περίοδο.
Τα σχεδιάσατε όλα; Ανοιχτείτε στο άγνωστο
Ο τοκετός μοιάζει λίγο με βιντεοπαιχνίδι – σε ένα επίπεδο ψάχνετε τα εργαλεία που χρειάζεστε, τα αποκτάτε και, εξοπλισμένοι με αυτά, μπαίνετε σε ένα εντελώς καινούργιο σύμπαν. Πριν καταλάβετε πώς να τα χρησιμοποιήσετε, πρέπει να ρίξετε μια ματιά στο νέο επίπεδο, όπου όλα είναι... καινούργια, καινούργια, καινούργια! Ένας καλός τοκετός είναι το όνειρο κάθε γυναίκας που περιμένει μωρό. Πολλές από εμάς περάσαμε άγρυπνες νύχτες, ώρες σχεδιάζοντας, διαβάζοντας, ακούγοντας άλλες ιστορίες, ελέγχοντας τις δυνατότητες, τις συνθήκες και τις ικανότητες όσων (πιθανότατα) θα μας συνοδεύσουν σε αυτό το ταξίδι. Όμως, παρά τις γνώσεις και τα σχολαστικά μας σχέδια, δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα. Συνήθως, δύο πράγματα είναι σίγουρα:
1. μόνο η εμπειρία του τοκετού μάς δίνει πλήρη γνώση για τον ίδιο τον τοκετό
2. κάθε τοκετός είναι διαφορετικός
Αυτές οι απλές αλήθειες μάς φέρνουν αντιμέτωπες με το άγνωστο, είτε πρόκειται για πρώτο είτε για δεύτερο τοκετό – άλλωστε, κάτι μπορεί πάντα να πάει αλλιώς. Αξίζει να το θυμόμαστε και να είμαστε ανοιχτές σε νέες, καλές δυνατότητες.
Ας συνοψίσουμε!
Τι είναι τόσο βαθύ στη δράση «Να γεννάς ανθρώπινα»; Ότι δεν είναι απλώς μια δράση. Κάθε δράση έχει αρχή και τέλος, ενώ ο ανθρώπινος τοκετός αφορά πολύ περισσότερα από το να ονομάσεις ένα πρόβλημα, να ορίσεις διορθωτικά μέτρα, να δημιουργήσεις διαδικασίες και να φροντίσεις για την τήρησή τους. Όλες οι συστάσεις και οι διαδικασίες στοχεύουν στο να μην πάψει η γυναίκα που φέρνει στον κόσμο ένα παιδί (δηλαδή γεννά έναν άνθρωπο) να είναι άνθρωπος κατά τον τοκετό, να μη χρειάζεται να υπερασπιστεί την ανθρωπιά της ή να την παραχωρήσει, και να μη νιώθει ότι απειλείται ή δεν γίνεται σεβαστή. Ο στόχος θα επιτευχθεί όταν όλοι όσοι συμμετέχουν στον τοκετό θα είναι πεπεισμένοι ότι είναι λάθος να αντιμετωπίζεται το παιδί σαν ημιτελής άνθρωπος, και λάθος να αντιμετωπίζεται η γυναίκα κατά τη διάρκεια και γύρω από τον τοκετό σαν ελλιπής άνθρωπος, με περιορισμένα δικαιώματα, ανίκανη να πάρει αποφάσεις.
* * *
Ένας άνθρωπος με ιστορία
Όλοι θέλουν να γεννηθούν καλά και κάθε μητέρα θέλει να γεννήσει καλά. Η ζωή όμως γράφει τα δικά της σενάρια. Ακόμα κι αν ο τοκετός σας δεν ήταν ή δεν θα είναι τέλειος, είναι δικός σας, μοναδικός, για πάντα – και όμορφος όχι επειδή γεννήσατε στο σπίτι, στο νοσοκομείο ή στο νερό, ούτε επειδή ο σύζυγός σας σας τραγουδούσε στο αυτί το αγαπημένο σας τραγούδι ενώ η μαία σάς έκανε μασάζ στην πονεμένη μέση, αλλά επειδή ακριβώς εκείνη τη στιγμή γεννήθηκε το παιδί σας – και γεννηθήκατε κι εσείς ως μητέρα.
